#: locale=en
## Action
### URL
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d2573.398790257759!2d105.92263400975226!3d21.362833910236713!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x31351a2cd1e416b7%3A0xbb6d8908f6ede91!2zxJDhu4FuIFkgU8ahbiBLaW0gUXVhbmcgTGluaCBU4burIFRoxrDhu6NuZw!5e1!3m2!1svi!2s!4v1764041094382!5m2!1svi!2s
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA_mobile.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d2573.398790257759!2d105.92263400975226!3d21.362833910236713!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x31351a2cd1e416b7%3A0xbb6d8908f6ede91!2zxJDhu4FuIFkgU8ahbiBLaW0gUXVhbmcgTGluaCBU4burIFRoxrDhu6NuZw!5e1!3m2!1svi!2s!4v1764041094382!5m2!1svi!2s
## Hotspot
### Text
HotspotPanoramaOverlayTextImage_D03C808C_C858_8B00_41E9_0BF12BBDBA39.text = Chùa Y Sơn
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F68E0053_C504_2307_41DC_40FB32D2DF10.text = Lối lên Tam Bảo
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5C4A84F_C504_6300_41C6_B2144DDFF065.text = Lối lên toà Tiền Tế
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F6D57573_C5FC_6D07_41E4_3F19F441676B.text = Lối ra sân hậu Điện
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F4CDF381_C504_2503_41E1_D538E91EE39C.text = Lối vào
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5A4D9FB_C504_2500_41E7_680CEF8AB333.text = Lối vào
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5878465_C5FC_6303_41DC_3A7DAE1150F5.text = Lối vào \
Tam Bảo
HotspotPanoramaOverlayTextImage_B1922AFB_A757_5E0F_41C6_2D86C04147B7.text = Lối vào \
Sân Hậu Điện
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F6F3DF7D_C504_5D03_41C7_FDFEC51F3750.text = Nhà Hậu Điện
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F48605C0_C50C_ED02_41E2_CBF5B6FCB5AD.text = Phật Đình Hương Hội
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F42C1416_C5FC_2300_41C9_FE821821F7FC.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F6CD2F8F_C504_DD00_41E2_177355614DE6.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F55E6264_C50F_E701_41BD_72C52FE8783C.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5D70453_C504_2307_41DF_71228E653193.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F4338F14_C5FC_5D01_41E7_8F6268378CDB.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5A9196C_C504_6501_41CC_15F620206BDF.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_B1A4BEDE_A757_3609_41E1_6BE1CE6D7936.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5A50EA9_C504_5F03_41D5_690FF782042C.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_86E20E32_A114_A301_41DF_AE6E6D2BA46B.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5B40384_C50C_2501_41E6_9F8C2F54C5A2.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_8753F284_A114_A300_41CB_97F42888D292.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5DAD4B6_C50C_6301_41B0_7E028D2BEB17.text = Toà Chung Đường
HotspotPanoramaOverlayTextImage_F5C0B20B_C504_6700_41D5_CF8E62556611.text = Toà Tiền Tế
HotspotPanoramaOverlayTextImage_D339B4EF_C848_8B00_4191_EBE8CC3A89A5.text = Đền Y Sơn
## Media
### Audio
audiores_4FC961CC_5C6C_E1C6_41B8_96B0E0FACC4B.mp3Url = media/audio_4D837A2C_5C65_E246_41CE_668407F74B4A_en.mp3
audiores_E40662BE_C8CB_8F00_41E3_27903E4D7D05.mp3Url = media/audio_E97689C2_C8F8_7D03_41DC_53CC0ACCFED4_en.mp3
### Audio Subtitles
### Image
imlevel_E4C283F8_A7B5_C3A0_41E0_0ABA29FCC00B.url = media/panorama_489B1658_5C7D_E2CE_41B6_497A7DA8C390_HS_97siydaw_en.png
imlevel_E4068E92_A7B5_C463_41E0_6F84554C7158.url = media/panorama_4C5A26D0_5C24_E3DE_41D0_4CA13EB8597A_HS_j4qvwpm7_en.png
imlevel_E5BB2C33_A7B5_C4A1_41DC_BFD889AAD858.url = media/panorama_52046215_5C2C_6241_41D5_4E9E700DDB43_HS_5ftiqmca_en.png
imlevel_E4C173D6_A7B5_C3E0_41C3_57F495C50C0F.url = media/panorama_5228FC72_5C24_66C3_41D0_6F187A02D1D1_HS_333eumo5_en.png
imlevel_BF5432D3_A755_CE1F_41B3_85A2DFC148B5.url = media/panorama_5228FC72_5C24_66C3_41D0_6F187A02D1D1_HS_p3vjh1tq_en.png
imlevel_E5B61C87_A7B5_C460_41AD_BE08D59C191E.url = media/panorama_52364178_5C2D_9ECF_41D2_003C284359DA_HS_0yfbc0f9_en.png
imlevel_E5B5DC5F_A7B5_C4E1_41E3_76197CBA46BF.url = media/panorama_52364178_5C2D_9ECF_41D2_003C284359DA_HS_yphjg3ht_en.png
imlevel_E4C9C297_A7B5_BC61_41E2_4F6C7B035AC4.url = media/panorama_B486D951_B902_85F8_41D9_ECEA631A441D_HS_yixp96f5_en.png
imlevel_E464941C_A7B5_C467_41E2_268275FE74D0.url = media/panorama_B520930A_B903_8568_41BF_70C9CE5C08F7_HS_fi340fwo_en.png
imlevel_BF233276_A755_CE18_41C4_2CC9B259961F.url = media/panorama_B520930A_B903_8568_41BF_70C9CE5C08F7_HS_lres00mc_en.png
imlevel_BF2CF23E_A755_CE09_41B1_B2133C2244CB.url = media/panorama_B520930A_B903_8568_41BF_70C9CE5C08F7_HS_xq4uban3_en.png
imlevel_E466145F_A7B5_C4E1_41CA_E325971F7D9C.url = media/panorama_B520E8B2_B903_84B8_41D1_5F6FBBC5FCFB_HS_z3166ndg_en.png
imlevel_E4C5C353_A7B5_BCE0_41B3_48300AB63E77.url = media/panorama_B52149AB_B902_84AF_41E4_D6BDE5AC36F1_HS_gx7d4k04_en.png
imlevel_E4C7F388_A7B5_BC6F_41DA_BEE2B1AEFC02.url = media/panorama_B52149AB_B902_84AF_41E4_D6BDE5AC36F1_HS_t05728pu_en.png
imlevel_E4C53302_A7B5_BC63_41DE_25EA16A7326B.url = media/panorama_B5217ECA_B902_9CE9_41C6_B0284B28BDC3_HS_qf1fh86m_en.png
imlevel_E4CAE2DF_A7B5_BDE0_41CF_22CF809EE5AD.url = media/panorama_B5217ECA_B902_9CE9_41C6_B0284B28BDC3_HS_wsm6exkf_en.png
imlevel_E5B08CC3_A7B5_C5E0_41C9_EA4BC2B106AD.url = media/panorama_B52304F3_B903_8CB8_41B8_36EA0BA5F517_HS_8dw5g9l3_en.png
imlevel_E5B18CE8_A7B5_C5AF_41BF_715D6B4B29D3.url = media/panorama_B52304F3_B903_8CB8_41B8_36EA0BA5F517_HS_da2hyf6d_en.png
imlevel_E5B21D14_A7B5_C467_41E0_7E5509B60B28.url = media/panorama_B5235F1A_B902_7D69_4197_0A1774B6EC19_HS_jvz176u0_en.png
imlevel_E5B35D40_A7B5_C4E0_41E4_CDEA9A306E9A.url = media/panorama_B5235F1A_B902_7D69_4197_0A1774B6EC19_HS_zews5v7f_en.png
imlevel_E4C8A234_A7B5_BCA7_41DB_00E23790E9A8.url = media/panorama_DE80AE3B_C848_B700_41E4_B799BB36AD5A_HS_l3rp2ul7_en.png
imlevel_E596E276_A7B5_FCA3_41B5_88E9D89005AD.url = media/panorama_DF5053CA_C848_8D00_41DB_9E128062817B_HS_34ecdmml_en.png
imlevel_E5948187_A7B5_FC61_41CE_E4DF385A65A3.url = media/panorama_DF5126BE_C848_F700_41CE_5CE5E52E0BF0_HS_r198icf6_en.png
imlevel_E594C1F7_A7B5_FFA1_41D1_948A9547068B.url = media/panorama_DF51ED71_C848_9501_41E1_142AC3DB9F6F_HS_4t52ga4e_en.png
imlevel_BF30CD53_A755_FA18_41C8_E120D1669F15.url = media/popup_D6AAA6F3_C8C8_9700_41DF_52458FB68668_en_0_0.jpg
imlevel_BF32CD53_A755_FA18_41D6_51266E8B9AC8.url = media/popup_D6AAA6F3_C8C8_9700_41DF_52458FB68668_en_0_1.jpg
imlevel_BF32FD53_A755_FA18_41E3_3A4DB00C9B9E.url = media/popup_D6AAA6F3_C8C8_9700_41DF_52458FB68668_en_0_2.jpg
imlevel_BF32ED53_A755_FA18_41D6_5953D86FFEE3.url = media/popup_D6AAA6F3_C8C8_9700_41DF_52458FB68668_en_0_3.jpg
imlevel_BF049723_A755_F638_41C8_1F08393E7680.url = media/popup_D7880006_C8D8_8B00_41D2_B2901CD377BF_en_0_0.jpg
imlevel_BF059723_A755_F638_41C5_D4C66FA5D634.url = media/popup_D7880006_C8D8_8B00_41D2_B2901CD377BF_en_0_1.jpg
imlevel_BF058723_A755_F638_41DF_C5C2C62E28FD.url = media/popup_D7880006_C8D8_8B00_41D2_B2901CD377BF_en_0_2.jpg
imlevel_BF05B723_A755_F638_419F_AA10B5A8E1C7.url = media/popup_D7880006_C8D8_8B00_41D2_B2901CD377BF_en_0_3.jpg
imlevel_BF2D422A_A755_CE08_41D9_160F30FC5D1F.url = media/popup_E833B8B5_C8C8_9B00_41B7_4AAC52FC6C0F_en_0_0.jpg
imlevel_BF2D522A_A755_CE08_41D4_4B00A9BD7D75.url = media/popup_E833B8B5_C8C8_9B00_41B7_4AAC52FC6C0F_en_0_1.jpg
imlevel_BF2CB22A_A755_CE08_41B8_A1B12639AA38.url = media/popup_E833B8B5_C8C8_9B00_41B7_4AAC52FC6C0F_en_0_2.jpg
imlevel_BFDBB5F1_A755_CA1B_41CB_78E095F78595.url = media/popup_E909AA5F_C8C8_BF00_41E9_11429BF21EA6_en_0_0.jpg
imlevel_BFDB95F2_A755_CA19_41E3_59896D6A7D6A.url = media/popup_E909AA5F_C8C8_BF00_41E9_11429BF21EA6_en_0_1.jpg
imlevel_BFDBF5F2_A755_CA19_41DF_19BA9ED4C0AE.url = media/popup_E909AA5F_C8C8_BF00_41E9_11429BF21EA6_en_0_2.jpg
imlevel_BFDB25F2_A755_CA19_41B7_A32F168363AA.url = media/popup_E909AA5F_C8C8_BF00_41E9_11429BF21EA6_en_0_3.jpg
imlevel_BFD67D9A_A755_DA08_41DD_B270274B5F5F.url = media/popup_E91036CF_C8C8_F700_41DD_B02567FDFCC7_en_0_0.jpg
imlevel_BFD5AD9A_A755_DA08_41D0_01CD5C3B3CFF.url = media/popup_E91036CF_C8C8_F700_41DD_B02567FDFCC7_en_0_1.jpg
imlevel_BFD5BD9A_A755_DA08_41DA_2DB8B5C0E483.url = media/popup_E91036CF_C8C8_F700_41DD_B02567FDFCC7_en_0_2.jpg
imlevel_BFD59D9A_A755_DA08_41BF_391A45990CC9.url = media/popup_E91036CF_C8C8_F700_41DD_B02567FDFCC7_en_0_3.jpg
imlevel_BF2EF219_A755_CE08_41E4_7B862B23D18B.url = media/popup_E93CDC07_C8D8_FB00_41AA_6173EF62E0BD_en_0_0.jpg
imlevel_BF2FF21A_A755_CE08_41DE_DB894D2413F0.url = media/popup_E93CDC07_C8D8_FB00_41AA_6173EF62E0BD_en_0_1.jpg
imlevel_BF2FC21A_A755_CE08_41A2_B314965ECE2F.url = media/popup_E93CDC07_C8D8_FB00_41AA_6173EF62E0BD_en_0_2.jpg
imlevel_BF2FD21A_A755_CE08_41E1_09B5CA523055.url = media/popup_E93CDC07_C8D8_FB00_41AA_6173EF62E0BD_en_0_3.jpg
imlevel_BFDCD9E9_A755_DA08_41BE_E7BDD997BC02.url = media/popup_E9929C07_C8C8_9B00_41D0_50FAD352C83B_en_0_0.jpg
imlevel_BFDEC9E9_A755_DA08_41CC_20ADA41388ED.url = media/popup_E9929C07_C8C8_9B00_41D0_50FAD352C83B_en_0_1.jpg
imlevel_BFDE29E9_A755_DA08_41C2_2BD3DD5180F5.url = media/popup_E9929C07_C8C8_9B00_41D0_50FAD352C83B_en_0_2.jpg
imlevel_BFDE09E9_A755_DA08_41BC_8CA37EEE4314.url = media/popup_E9929C07_C8C8_9B00_41D0_50FAD352C83B_en_0_3.jpg
imlevel_BF327D4D_A755_FA08_41E1_3C1B1FBF2134.url = media/popup_E9C1AC0F_C8D8_9B00_4188_A5B49D1D311A_en_0_0.jpg
imlevel_BF326D4D_A755_FA08_41CE_88C5128662E2.url = media/popup_E9C1AC0F_C8D8_9B00_4188_A5B49D1D311A_en_0_1.jpg
imlevel_BF318D4D_A755_FA08_41D0_832551E4AE1D.url = media/popup_E9C1AC0F_C8D8_9B00_4188_A5B49D1D311A_en_0_2.jpg
imlevel_BF31BD4D_A755_FA08_41E2_72E5C044E04E.url = media/popup_E9C1AC0F_C8D8_9B00_4188_A5B49D1D311A_en_0_3.jpg
### Popup Image
### Title
photo_B5A7B17C_8C3D_178D_41BB_A15F5549F705.label = 1
photo_B5A7B17C_8C3D_178D_41BB_A15F5549F705.label = 1
photo_BE5D8B0D_8C3D_2B8C_41D5_8B8160EC34A7.label = 2
photo_BE5D8B0D_8C3D_2B8C_41D5_8B8160EC34A7.label = 2
photo_BE5CB41E_8C3D_3D8D_41D1_FFB5520058F0.label = 3
photo_BE5CB41E_8C3D_3D8D_41D1_FFB5520058F0.label = 3
album_B6DB0D9A_B902_7D68_41D8_2FCECAEC3CFA_0.label = 38-1736147673-a3
album_B6DB0D9A_B902_7D68_41D8_2FCECAEC3CFA_1.label = 38-1736147731-a5
photo_BE5CCDB8_8C3D_2E95_41AA_6AD8689C8DD1.label = 4
photo_BE5CCDB8_8C3D_2E95_41AA_6AD8689C8DD1.label = 4
panorama_489B1658_5C7D_E2CE_41B6_497A7DA8C390.label = Ban Tam Bảo 1
panorama_522A15C4_5C24_A1C6_41A2_8BE7256CF975.label = Ban Tam Bảo 2
panorama_4C5A26D0_5C24_E3DE_41D0_4CA13EB8597A.label = Ban Tam Bảo 3
panorama_B486D951_B902_85F8_41D9_ECEA631A441D.label = Cổng chùa
panorama_5228FC72_5C24_66C3_41D0_6F187A02D1D1.label = Cổng vào Tam Bảo
panorama_52046215_5C2C_6241_41D5_4E9E700DDB43.label = Cổng Đền
panorama_B5235DD4_B903_BCF8_41A2_81B00E346D92.label = Den_01_04_20251114185504
panorama_B52304F3_B903_8CB8_41B8_36EA0BA5F517.label = Lối lên toà Tiền Tế
panorama_B520E8B2_B903_84B8_41D1_5F6FBBC5FCFB.label = Nhà Hậu Điện 1
panorama_B520D7E3_B903_8CDF_41D6_9D71ECEBD071.label = Nhà Hậu Điện 2
panorama_5221D84D_5C2C_EEC6_41B6_E6AEF8458610.label = Nhà Hậu Điện 3
album_B6DB0D9A_B902_7D68_41D8_2FCECAEC3CFA.label = Photo Album 38-1736147673-a3
panorama_B52149AB_B902_84AF_41E4_D6BDE5AC36F1.label = Phật Đình Hương Hội
panorama_B520930A_B903_8568_41BF_70C9CE5C08F7.label = Sân Nhà Hậu Điện
panorama_B5217ECA_B902_9CE9_41C6_B0284B28BDC3.label = Sân chùa
panorama_52364178_5C2D_9ECF_41D2_003C284359DA.label = Sân Đền
panorama_5265EDE9_5C2C_E1CE_41D1_085726CB7B3C.label = Toà Chung Đường 1
panorama_51D4E996_5C2C_6E42_41D3_E512D1DCEE18.label = Toà Chung Đường 2
panorama_51D559C7_5C2F_E1C1_41CB_2B165CF4C4AB.label = Toà Chung Đường 3
panorama_B5235F1A_B902_7D69_4197_0A1774B6EC19.label = Toà Tiền Tế
video_8A423183_A174_A106_41D6_E6BB4161BF25.label = Video_Ver2
panorama_DE80AE3B_C848_B700_41E4_B799BB36AD5A.label = Ảnh trên cao chùa 1
panorama_DF5126BE_C848_F700_41CE_5CE5E52E0BF0.label = Ảnh trên cao chùa 2
panorama_DF51ED71_C848_9501_41E1_142AC3DB9F6F.label = Ảnh trên cao đền 1
panorama_DF5053CA_C848_8D00_41DB_9E128062817B.label = Ảnh trên cao đền 2
### Video
videolevel_BC4486C9_A74D_5608_41D7_18114F7BFD08.url = media/video_8A423183_A174_A106_41D6_E6BB4161BF25_en.mp4
videolevel_BC4486C9_A74D_5608_41D7_18114F7BFD08.posterURL = media/video_8A423183_A174_A106_41D6_E6BB4161BF25_poster_en.jpg
### Video Subtitles
## Skin
### Button
Button_6373DF84_81EE_5904_41A0_90DCBFBF6BB6.label = LOREM IPSUM
Button_FF8393C7_ED70_7AAD_41AB_8DDC11355A2E.label = MENU
### Image
Image_6373AF84_81EE_5904_41A9_40E180566941.url = skin/Image_6373AF84_81EE_5904_41A9_40E180566941_en.png
Image_718C71CD_60B6_E5E3_41B9_105D7970318F.url = skin/Image_718C71CD_60B6_E5E3_41B9_105D7970318F_en.png
### Label
Label_0E9CEE5D_36F3_E64E_419C_5A94FA5D3CA1_mobile.text = Cụm DT Đền và Chùa Y Sơn
Label_0C5F13A8_3BA0_A6FF_41BD_E3D21CFCE151.text = Cụm di tích Đền Y Sơn - Chùa Y Sơn
### Multiline Text
HTMLText_66BE92DC_81EE_4B05_41A0_2531E2B1A6EA.html =
Cụm di tích lịch sử văn hoá Đền và Chùa Y Sơn
(Xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh)
Trong dòng chảy lịch sử lâu dài của dân tộc Việt Nam, vùng đất Kinh Bắc - Bắc Ninh ngày nay được xem là cái nôi của văn hiến, nơi hội tụ và lan tỏa nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc. Trên mảnh đất ấy, cụm di tích Đền - Chùa Y Sơn, thuộc xã Hợp Thịnh, là một trong những công trình tiêu biểu vừa mang dấu ấn lịch sử, vừa phản ánh sâu sắc đời sống tín ngưỡng, tôn giáo và nghệ thuật kiến trúc cổ truyền của cư dân vùng trung du đồng bằng Bắc Bộ.
Không chỉ là nơi thờ phụng các vị thần linh, anh hùng dân tộc có công với đất nước, mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, tâm linh của cộng đồng, cụm di tích Đền - Chùa Y Sơn đã và đang trở thành một phần quan trọng trong di sản văn hóa Bắc Ninh.
Theo các tư liệu dân gian và lời kể truyền đời, vùng Y Sơn xưa là một địa bàn cổ, nằm bên bờ sông Cầu, dòng sông thiêng gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Nơi đây được xem là vùng đất linh thiêng, nơi Đức Thánh Tam Giang, vị tướng tài ba thời Hùng Vương hiển thánh sau khi giúp vua dẹp giặc giữ nước, bảo vệ giang sơn xã tắc. Nhân dân trong vùng, ghi nhớ công đức của ngài, đã lập Đền Y Sơn để thờ phụng, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
Sang các triều đại sau, đặc biệt là thời Lý - Trần giai đoạn Phật giáo cực thịnh, một ngôi chùa cổ được dựng ngay cạnh đền. Từ đó hình thành nên quần thể “Đền - Chùa Y Sơn”, vừa là nơi thờ thần linh bảo quốc hộ dân, vừa là chốn thờ Phật tu tâm tích đức. Đây là một mô hình tín ngưỡng đặc trưng của văn hóa Việt Nam, biểu hiện rõ nét cho sự giao thoa, hòa quyện giữa Đạo, Phật, Nho, giữa tín ngưỡng bản địa và tôn giáo du nhập.
Trải qua bao biến thiên của lịch sử, chiến tranh và thời gian, cụm di tích vẫn được bảo tồn, tu sửa, trở thành điểm tựa tâm linh, nơi gửi gắm niềm tin, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của nhân dân địa phương.
Cụm di tích Đền - Chùa Y Sơn mang phong cách kiến trúc truyền thống Bắc Bộ, thể hiện sự gắn bó chặt chẽ giữa cảnh quan tự nhiên và yếu tố phong thủy. Toàn bộ công trình được xây dựng trên khu đất cao, “tựa sơn, hướng thủy”, phía trước nhìn ra dòng sông Cầu, phía sau là gò đất Y Sơn xanh mát thế đất được xem là linh khí hội tụ, đem lại thịnh vượng cho vùng.
1. Đền Y Sơn
Đền gồm các hạng mục: nghi môn, sân đền, tiền tế, trung từ và hậu cung, bố cục đăng đối, quy mô vừa phải nhưng cân xứng, hài hòa. Nghi môn được xây theo kiểu tam quan, tường gạch vồ, mái ngói mũi hài, đầu đao cong vút. Hệ thống cột, kèo bằng gỗ lim chắc chắn, kết cấu theo kiểu chồng rường, đấu sen kỹ thuật tiêu biểu của kiến trúc cổ truyền Việt Nam.
Bên trong, các bức hoành phi, câu đối, đại tự được chạm trổ tinh vi, sơn son thếp vàng rực rỡ, thể hiện tài hoa của nghệ nhân xứ Kinh Bắc. Họa tiết trang trí tập trung vào hình ảnh rồng, phượng, hoa sen, mây cuộn, biểu tượng cho sự thanh cao, quyền uy và thịnh vượng.
Trong hậu cung, tượng Đức Thánh Tam Giang được tạc với gương mặt uy nghiêm, ánh nhìn từ bi mà cương nghị. Hai bên là tượng quan văn, quan võ và hệ thống đồ thờ cổ: ngai, khám, hạc thờ, đỉnh đồng, bát bửu… Tất cả tạo nên không gian linh thiêng, biểu trưng cho tín ngưỡng tôn vinh anh hùng dân tộc nét đặc trưng trong văn hóa Việt Nam.
2. Chùa Y Sơn
Liền kề với đền là Chùa Y Sơn, công trình mang dáng dấp cổ kính, được xây dựng theo kiến trúc chữ “Đinh”, gồm tiền đường, thượng điện, nhà tổ và hành lang tả hữu. Toàn bộ khung gỗ lim, mái lợp ngói ta, các đầu đao uốn cong hình rồng chầu mặt nguyệt.
Hệ thống tượng Phật trong chùa phong phú và có giá trị nghệ thuật cao: Tam Thế Phật, Quan Âm Chuẩn Đề, Thích Ca Mâu Ni, A Di Đà, Địa Tạng, Hộ Pháp, cùng nhiều tượng thờ khác được sắp đặt trang nghiêm. Mỗi pho tượng đều mang thần thái riêng, đường nét chạm trổ mềm mại, nước sơn cổ ánh lên màu thời gian.
Bên cạnh đó, chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như chuông đồng, khánh đá, bia cổ khắc tên các vị trụ trì và công đức tu sửa qua các triều đại những tư liệu có giá trị trong nghiên cứu lịch sử tôn giáo Việt Nam.
Đền - Chùa Y Sơn không chỉ là công trình kiến trúc nghệ thuật mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng. Hằng năm, vào dịp đầu xuân từ ngày 12 đến ngày 15 tháng Giêng âm lịch, nhân dân khắp nơi lại nô nức về dự lễ hội đền chùa, dâng hương tưởng nhớ Đức Thánh Tam Giang và lễ Phật cầu an.
Các nghi thức tế lễ, rước kiệu, dâng hương được tổ chức trang trọng, đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Cùng với phần lễ là phần hội sôi nổi, với các trò chơi dân gian, hát quan họ, hát đối đáp, múa lân sư rồng... thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng và niềm tự hào quê hương.
Không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo, lễ hội Đền - Chùa Y Sơn còn là dịp giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn, tri ân tiền nhân và khơi dậy lòng tự hào dân tộc một giá trị nhân văn sâu sắc trong văn hóa Việt Nam.
Trước sự tác động của thời gian và quá trình đô thị hóa, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích được chính quyền địa phương và nhân dân xã Hợp Thịnh đặc biệt quan tâm. Những năm gần đây, cụm di tích đã được tu bổ, tôn tạo nhiều hạng mục, song vẫn giữ nguyên dáng dấp cổ kính, tôn nghiêm.
Cụm di tích lịch sử văn hóa Đền và Chùa Y Sơn (xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh) là một di sản quý, chứa đựng nhiều tầng giá trị: lịch sử, tín ngưỡng, kiến trúc, mỹ thuật. Công trình vừa là minh chứng sống động cho quá trình giao thoa tôn giáo, vừa phản ánh trình độ nghệ thuật xây dựng và thẩm mỹ tinh tế của người Việt xưa.
Trải qua bao thế kỷ, Đền - Chùa Y Sơn vẫn là nơi hội tụ tâm linh, nơi con người tìm về cội nguồn, chiêm nghiệm về đạo lý và bản sắc văn hóa dân tộc. Trong dòng chảy phát triển của Bắc Ninh hôm nay vùng đất di sản giàu truyền thống, Y Sơn vẫn lặng lẽ tỏa sáng như một chứng tích lịch sử và biểu tượng văn hóa trường tồn.
Cụm di tích lịch sử văn hoá Đền và
Chùa Y Sơn
(Xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh)
Trong dòng chảy lịch sử lâu dài của dân tộc Việt Nam, vùng đất Kinh Bắc - Bắc Ninh ngày nay được xem là cái nôi của văn hiến, nơi hội tụ và lan tỏa nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc. Trên mảnh đất ấy, cụm di tích Đền - Chùa Y Sơn, thuộc xã Hợp Thịnh, là một trong những công trình tiêu biểu vừa mang dấu ấn lịch sử, vừa phản ánh sâu sắc đời sống tín ngưỡng, tôn giáo và nghệ thuật kiến trúc cổ truyền của cư dân vùng trung du đồng bằng Bắc Bộ.
Không chỉ là nơi thờ phụng các vị thần linh, anh hùng dân tộc có công với đất nước, mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, tâm linh của cộng đồng, cụm di tích Đền - Chùa Y Sơn đã và đang trở thành một phần quan trọng trong di sản văn hóa Bắc Ninh.
Theo các tư liệu dân gian và lời kể truyền đời, vùng Y Sơn xưa là một địa bàn cổ, nằm bên bờ sông Cầu, dòng sông thiêng gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Nơi đây được xem là vùng đất linh thiêng, nơi Đức Thánh Tam Giang, vị tướng tài ba thời Hùng Vương hiển thánh sau khi giúp vua dẹp giặc giữ nước, bảo vệ giang sơn xã tắc. Nhân dân trong vùng, ghi nhớ công đức của ngài, đã lập Đền Y Sơn để thờ phụng, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
Sang các triều đại sau, đặc biệt là thời Lý - Trần giai đoạn Phật giáo cực thịnh, một ngôi chùa cổ được dựng ngay cạnh đền. Từ đó hình thành nên quần thể “Đền - Chùa Y Sơn”, vừa là nơi thờ thần linh bảo quốc hộ dân, vừa là chốn thờ Phật tu tâm tích đức. Đây là một mô hình tín ngưỡng đặc trưng của văn hóa Việt Nam, biểu hiện rõ nét cho sự giao thoa, hòa quyện giữa Đạo, Phật, Nho, giữa tín ngưỡng bản địa và tôn giáo du nhập.
Trải qua bao biến thiên của lịch sử, chiến tranh và thời gian, cụm di tích vẫn được bảo tồn, tu sửa, trở thành điểm tựa tâm linh, nơi gửi gắm niềm tin, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của nhân dân địa phương.
Cụm di tích Đền - Chùa Y Sơn mang phong cách kiến trúc truyền thống Bắc Bộ, thể hiện sự gắn bó chặt chẽ giữa cảnh quan tự nhiên và yếu tố phong thủy. Toàn bộ công trình được xây dựng trên khu đất cao, “tựa sơn, hướng thủy”, phía trước nhìn ra dòng sông Cầu, phía sau là gò đất Y Sơn xanh mát thế đất được xem là linh khí hội tụ, đem lại thịnh vượng cho vùng.
1. Đền Y Sơn
Đền gồm các hạng mục: nghi môn, sân đền, tiền tế, trung từ và hậu cung, bố cục đăng đối, quy mô vừa phải nhưng cân xứng, hài hòa. Nghi môn được xây theo kiểu tam quan, tường gạch vồ, mái ngói mũi hài, đầu đao cong vút. Hệ thống cột, kèo bằng gỗ lim chắc chắn, kết cấu theo kiểu chồng rường, đấu sen kỹ thuật tiêu biểu của kiến trúc cổ truyền Việt Nam.
Bên trong, các bức hoành phi, câu đối, đại tự được chạm trổ tinh vi, sơn son thếp vàng rực rỡ, thể hiện tài hoa của nghệ nhân xứ Kinh Bắc. Họa tiết trang trí tập trung vào hình ảnh rồng, phượng, hoa sen, mây cuộn, biểu tượng cho sự thanh cao, quyền uy và thịnh vượng.
Trong hậu cung, tượng Đức Thánh Tam Giang được tạc với gương mặt uy nghiêm, ánh nhìn từ bi mà cương nghị. Hai bên là tượng quan văn, quan võ và hệ thống đồ thờ cổ: ngai, khám, hạc thờ, đỉnh đồng, bát bửu… Tất cả tạo nên không gian linh thiêng, biểu trưng cho tín ngưỡng tôn vinh anh hùng dân tộc nét đặc trưng trong văn hóa Việt Nam.
2. Chùa Y Sơn
Liền kề với đền là Chùa Y Sơn, công trình mang dáng dấp cổ kính, được xây dựng theo kiến trúc chữ “Đinh”, gồm tiền đường, thượng điện, nhà tổ và hành lang tả hữu. Toàn bộ khung gỗ lim, mái lợp ngói ta, các đầu đao uốn cong hình rồng chầu mặt nguyệt.
Hệ thống tượng Phật trong chùa phong phú và có giá trị nghệ thuật cao: Tam Thế Phật, Quan Âm Chuẩn Đề, Thích Ca Mâu Ni, A Di Đà, Địa Tạng, Hộ Pháp, cùng nhiều tượng thờ khác được sắp đặt trang nghiêm. Mỗi pho tượng đều mang thần thái riêng, đường nét chạm trổ mềm mại, nước sơn cổ ánh lên màu thời gian.
Bên cạnh đó, chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như chuông đồng, khánh đá, bia cổ khắc tên các vị trụ trì và công đức tu sửa qua các triều đại những tư liệu có giá trị trong nghiên cứu lịch sử tôn giáo Việt Nam.
Đền - Chùa Y Sơn không chỉ là công trình kiến trúc nghệ thuật mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng. Hằng năm, vào dịp đầu xuân từ ngày 12 đến ngày 15 tháng Giêng âm lịch, nhân dân khắp nơi lại nô nức về dự lễ hội đền chùa, dâng hương tưởng nhớ Đức Thánh Tam Giang và lễ Phật cầu an.
Các nghi thức tế lễ, rước kiệu, dâng hương được tổ chức trang trọng, đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Cùng với phần lễ là phần hội sôi nổi, với các trò chơi dân gian, hát quan họ, hát đối đáp, múa lân sư rồng... thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng và niềm tự hào quê hương.
Không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo, lễ hội Đền - Chùa Y Sơn còn là dịp giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn, tri ân tiền nhân và khơi dậy lòng tự hào dân tộc một giá trị nhân văn sâu sắc trong văn hóa Việt Nam.
Trước sự tác động của thời gian và quá trình đô thị hóa, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích được chính quyền địa phương và nhân dân xã Hợp Thịnh đặc biệt quan tâm. Những năm gần đây, cụm di tích đã được tu bổ, tôn tạo nhiều hạng mục, song vẫn giữ nguyên dáng dấp cổ kính, tôn nghiêm.
Cụm di tích lịch sử văn hóa Đền và Chùa Y Sơn (xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh) là một di sản quý, chứa đựng nhiều tầng giá trị: lịch sử, tín ngưỡng, kiến trúc, mỹ thuật. Công trình vừa là minh chứng sống động cho quá trình giao thoa tôn giáo, vừa phản ánh trình độ nghệ thuật xây dựng và thẩm mỹ tinh tế của người Việt xưa.
Trải qua bao thế kỷ, Đền - Chùa Y Sơn vẫn là nơi hội tụ tâm linh, nơi con người tìm về cội nguồn, chiêm nghiệm về đạo lý và bản sắc văn hóa dân tộc. Trong dòng chảy phát triển của Bắc Ninh hôm nay vùng đất di sản giàu truyền thống, Y Sơn vẫn lặng lẽ tỏa sáng như một chứng tích lịch sử và biểu tượng văn hóa trường tồn.
Cụm di tích đền Y Sơn
Cụm di tích đền Y Sơn
Đền Y Sơn thuộc xã Hòa Sơn được xây dựng dưới chân núi Ia huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Ngôi đền cách thị trấn Thắng 7 km về phía Tây. Đền nằm trong quần thể Di tích lịch sử Văn hóa Y Sơn bao gồm đền Hạ, đền Thượng, giếng Tiên và chùa.
Cả đền Hạ, đền Thượng, giếng Tiên và chùa đều nằm trong quần thể gắn liền với sự tích đức thánh Hùng Linh Công, Người có công đánh giặc Ân cùng với Đức Thánh Gióng vào thời kỳ Hùng Vương thứ 6. Ngôi Đền đã được nhà nước cấp Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa từ năm 1994.
Cụm di tích đền Y Sơn
Cụm di tích đền Y Sơn
Đền Y Sơn thuộc xã Hòa Sơn được xây dựng dưới chân núi Ia huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Ngôi đền cách thị trấn Thắng 7 km về phía Tây. Đền nằm trong quần thể Di tích lịch sử Văn hóa Y Sơn bao gồm đền Hạ, đền Thượng, giếng Tiên và chùa.
Cả đền Hạ, đền Thượng, giếng Tiên và chùa đều nằm trong quần thể gắn liền với sự tích đức thánh Hùng Linh Công, Người có công đánh giặc Ân cùng với Đức Thánh Gióng vào thời kỳ Hùng Vương thứ 6. Ngôi Đền đã được nhà nước cấp Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa từ năm 1994.