#: locale=en
## Action
### URL
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA_mobile.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d1214.6692261380642!2d106.5753353409716!3d21.340304049942787!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x314a9f87e1536401%3A0xf92038a81b9dcce1!2zQ2jDuWEgQW0gVsOjaSAx!5e1!3m2!1svi!2s!4v1764210608240!5m2!1svi!2s
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d1214.670301616329!2d106.57550169654932!3d21.340174203388834!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x314a9f87e1536401%3A0xf92038a81b9dcce1!2zQ2jDuWEgQW0gVsOjaSAx!5e1!3m2!1svi!2s!4v1764044481278!5m2!1svi!2s
## Hotspot
### Text
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AB54D902_BF2D_6647_41D8_9E6A434256CE.text = Liên Hoa Bảo Tháp
HotspotPanoramaOverlayTextImage_7F672638_67F0_37AE_41D1_95CBBAF38FE5.text = Lối lên \
Bàn Cờ Tiên
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AEE8619C_BF6B_6643_41E2_39E1CD162B4E.text = Lối lên \
Tháp Phật
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD53ED04_BF26_BE4C_41BB_485AABA76A2D.text = Lối lên Bàn Cờ Tiên
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AEA2D88E_BF1D_A65F_41D1_ACE639373168.text = Lối lên Hang Gạo
HotspotPanoramaOverlayTextImage_ACE5CC44_BF25_7EC3_41D2_3A5913BAD80F.text = Lối lên Hang Tiền
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD5C34F9_BF65_6FC5_41AF_5AE924AD8081.text = Lối lên Liên Hoa Bảo Tháp
HotspotPanoramaOverlayTextImage_ADD78364_BF27_6AC3_41E0_5BBE26290737.text = Lối ra Dấu Chân Phật
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AEF08424_BF7F_AE43_41E3_74FF0BCFD451.text = Lối vào Giếng
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD4C0227_BF2F_EA4D_41CF_D3EB150D8AEE.text = Lối vào Giếng Tiên
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AE8DC587_BF7D_AE4D_41D8_0A71AF617DF2.text = Lối vào Tam Bảo
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AE6C5676_BF6B_AACE_41B8_5E730ABB97A1.text = Lối vào chùa
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AEE16448_BF6D_AEC3_41D5_27C9290111C1.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD312392_BF27_6A47_41C8_21FFE355A96C.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD5B3A73_BF2A_9AC5_41D4_136A8AE6BBE4.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AEE92B11_BF6F_9A42_41DE_C8527C073E6F.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD0D9E1E_BF6B_7A7F_41E3_BC0830299326.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD5E80BB_BF2B_6645_41DE_927F61512537.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_ADF9716C_BF2D_A6C3_41D1_466D8EE4B44F.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD397F38_BF1F_9A42_41D3_5AA643A6724F.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD26D1AE_BF2E_E65F_41DA_00C19E766AA3.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD1EF657_BF26_AACD_41CA_6F7EC15F8182.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_AD771E52_BF2E_9AC7_4195_C86D4A4840E6.text = Quay lại
HotspotPanoramaOverlayTextImage_ADEC2C26_BF25_7E4F_41E5_4458CE534EED.text = Quay lại
## Media
### Audio
audiores_5DE96447_6370_73A5_41D4_EBB4FD26FD00.mp3Url = media/audio_5CB8F76C_6310_1C6A_41CF_EA71F5A2D9B8_en.mp3
audiores_EF46870B_C53C_6D07_41E6_C729AB96B7FA.mp3Url = media/audio_EE7E17B7_C503_ED00_41D7_15FCDA8915D4_en.mp3
### Audio Subtitles
### Image
imlevel_8DC9CF31_A5FE_44A0_41E1_F5D8CB473165.url = media/panorama_4BA35B8F_5DAD_23CC_41BB_0D0D23214A4F_HS_8yu2jy50_en.png
imlevel_8DC332CD_A5FE_5DE1_41CE_A5066E2B8081.url = media/panorama_76F11365_6830_0DA1_41D4_4DC4ED480F09_HS_g4anfusl_en.png
imlevel_8DC202F5_A5FE_5DA0_41D8_5DDC4C0187FE.url = media/panorama_77638F3B_6830_35A1_41B5_A76E89D64B3C_HS_ol7czvd0_en.png
imlevel_8DD2FE55_A5FE_44E0_41D5_BC30F5E8A07A.url = media/panorama_B41B5CFF_B93D_8EEA_41E5_E25A4B1AD496_HS_gbgpxi9h_en.png
imlevel_8DDD2B61_A5FE_4CA1_41DA_2D00AEC96708.url = media/panorama_B41B5CFF_B93D_8EEA_41E5_E25A4B1AD496_HS_n1jq219i_en.png
imlevel_8DDB3AE4_A5FE_4DA0_41D0_AD995E25E0B2.url = media/panorama_B41B5CFF_B93D_8EEA_41E5_E25A4B1AD496_HS_nbbdxelj_en.png
imlevel_8DDA6B08_A5FE_4C6F_41CA_BC5F38F0692F.url = media/panorama_B41B5CFF_B93D_8EEA_41E5_E25A4B1AD496_HS_umce3g4g_en.png
imlevel_8DD41EA1_A5FE_45A1_41D0_C1F899FDEA5C.url = media/panorama_B52DFAAF_B93D_956B_41DB_0AF6CF1DB5B7_HS_iq0axjo2_en.png
imlevel_8DF4F9DA_A5FE_4FE0_41A2_22F66F6C8445.url = media/panorama_B5320450_B93D_7D36_41D0_DCAC8959EDD6_HS_dchohx41_en.png
imlevel_8DF7CA0A_A5FE_4C63_41C2_8E05702D9289.url = media/panorama_B5320450_B93D_7D36_41D0_DCAC8959EDD6_HS_hds0xfii_en.png
imlevel_8DF4D99C_A5FE_4C67_41CB_7E8558BD6D39.url = media/panorama_B5320450_B93D_7D36_41D0_DCAC8959EDD6_HS_n87suzo3_en.png
imlevel_8DE8AACF_A5FE_4DE1_41CE_AE86D709C6BC.url = media/panorama_B5320B85_B93E_8B1F_4199_267D9D358174_HS_5wm3ffhx_en.png
imlevel_8DEBBAFE_A5FE_4DA0_4190_BAD62636D02C.url = media/panorama_B5320B85_B93E_8B1F_4199_267D9D358174_HS_zzy2huex_en.png
imlevel_8DF62A36_A5FE_4CA3_41CA_DA669FE7BE5B.url = media/panorama_B53217A1_B93D_9B17_41E0_BDD8D404320D_HS_5fsa2i10_en.png
imlevel_8DFC0654_A5FE_44E7_41D3_66A17BD345A7.url = media/panorama_B532362F_B93D_9D6B_41B3_936816FBA768_HS_0fumreis_en.png
imlevel_82221764_A5FE_44A0_41D9_7CD15979F570.url = media/panorama_B5326603_B93F_9D1A_41E4_5108B8C226DD_HS_fkp3d2o7_en.png
imlevel_8DEB3A90_A5FE_4C7F_41C3_39D1C61011E8.url = media/panorama_B532CBE6_B93E_8B1D_41D2_C6F99624E15A_HS_uk9jmkvr_en.png
imlevel_8DE86A5D_A5FE_4CE1_41CC_D5488F7FE7AE.url = media/panorama_B532CBE6_B93E_8B1D_41D2_C6F99624E15A_HS_yhwgxzot_en.png
imlevel_8DED6B5C_A5FE_4CE7_41DE_B02465359A28.url = media/panorama_B532E167_B93E_971B_41C6_BAB4EF44243F_HS_40anb8n3_en.png
imlevel_8DFDD623_A5FE_44A1_41E2_9FF436D99997.url = media/panorama_B533B690_B93F_FD36_41C3_C710C344C782_HS_dh701slx_en.png
imlevel_8DC1C214_A5FE_5C60_41DC_CF09E78E84B5.url = media/panorama_B533D7DE_B93F_7B2A_41D8_990067FD7185_HS_f0r9e96k_en.png
imlevel_8DC0227B_A5FE_5CA0_41E2_3A4C8D122C67.url = media/panorama_B533D7DE_B93F_7B2A_41D8_990067FD7185_HS_hfwhmj7g_en.png
imlevel_8DC13240_A5FE_5CE0_41DA_923DF70C767D.url = media/panorama_B533D7DE_B93F_7B2A_41D8_990067FD7185_HS_pmonv1ko_en.png
imlevel_8DD62ED6_A5FE_45E3_41C1_67A8B99CCDB2.url = media/panorama_D83BAC9E_C848_7B00_41B0_450480D08937_HS_p3gssk1j_en.png
imlevel_8DD85AD5_A5FE_4DE1_41CA_18B4D4957F12.url = media/popup_E971EEA0_C31C_DF00_41D9_E4DCBB6A2630_en_0_0.jpg
imlevel_8DD86AD5_A5FE_4DE1_41C8_FC7FB656B2C1.url = media/popup_E971EEA0_C31C_DF00_41D9_E4DCBB6A2630_en_0_1.jpg
imlevel_8DD87AD5_A5FE_4DE1_41DC_0002DDB2CF41.url = media/popup_E971EEA0_C31C_DF00_41D9_E4DCBB6A2630_en_0_2.jpg
imlevel_8DD81AD5_A5FE_4DE1_41A5_ADB1D8043095.url = media/popup_E971EEA0_C31C_DF00_41D9_E4DCBB6A2630_en_0_3.jpg
imlevel_8DCEB201_A5FE_5C60_416C_25F8D081F473.url = media/popup_EBA4A541_C31C_2D03_41BF_8516EBA23B87_en_0_0.jpg
imlevel_8DCEA201_A5FE_5C60_41C3_92ED6BB601D6.url = media/popup_EBA4A541_C31C_2D03_41BF_8516EBA23B87_en_0_1.jpg
imlevel_8DC15201_A5FE_5C60_41D4_427C6265DE3F.url = media/popup_EBA4A541_C31C_2D03_41BF_8516EBA23B87_en_0_2.jpg
imlevel_8DC14201_A5FE_5C60_41CB_8F362F594D3F.url = media/popup_EBA4A541_C31C_2D03_41BF_8516EBA23B87_en_0_3.jpg
imlevel_8DFB560C_A5FE_4467_41D1_0A902D9B0C20.url = media/popup_EBF55861_C304_2303_41E5_8483EDB14CBB_en_0_0.jpg
imlevel_8DFB460C_A5FE_4467_41D3_3C5075EB9F19.url = media/popup_EBF55861_C304_2303_41E5_8483EDB14CBB_en_0_1.jpg
imlevel_8DFB760C_A5FE_4467_41A0_55664D32F35D.url = media/popup_EBF55861_C304_2303_41E5_8483EDB14CBB_en_0_2.jpg
imlevel_8DFB660C_A5FE_4467_41CC_41A941A2B907.url = media/popup_EBF55861_C304_2303_41E5_8483EDB14CBB_en_0_3.jpg
imlevel_8DD23E44_A5FE_44E0_41DB_EFDAF41A97DD.url = media/popup_EF8C8109_C50C_2503_41A3_0E8681FF8DC0_en_0_0.jpg
imlevel_8DD2CE44_A5FE_44E0_41DD_788BD559A4D6.url = media/popup_EF8C8109_C50C_2503_41A3_0E8681FF8DC0_en_0_1.jpg
imlevel_8DD2DE44_A5FE_44E0_41E0_C38BB1567E24.url = media/popup_EF8C8109_C50C_2503_41A3_0E8681FF8DC0_en_0_2.jpg
imlevel_8DD2EE44_A5FE_44E0_41C1_075B1E40B4EF.url = media/popup_EF8C8109_C50C_2503_41A3_0E8681FF8DC0_en_0_3.jpg
imlevel_8DE6DF78_A5FE_44AF_41E3_7E614E2A1983.url = media/popup_EFA0449A_C504_6300_41E5_241BEA638F36_en_0_0.jpg
imlevel_8DE6CF79_A5FE_44A1_41C4_DF6ADC24B105.url = media/popup_EFA0449A_C504_6300_41E5_241BEA638F36_en_0_1.jpg
imlevel_8DE6EF79_A5FE_44A1_41D2_5D72FD3205E4.url = media/popup_EFA0449A_C504_6300_41E5_241BEA638F36_en_0_2.jpg
imlevel_8DE68F79_A5FE_44A1_41C0_A18D33AA381E.url = media/popup_EFA0449A_C504_6300_41E5_241BEA638F36_en_0_3.jpg
imlevel_8DF2598D_A5FE_4C61_41D4_C886381C14F9.url = media/popup_EFB65249_C504_E703_41E2_EFCB309943F3_en_0_0.jpg
imlevel_8DF2498D_A5FE_4C61_41E1_AF32B820C1CC.url = media/popup_EFB65249_C504_E703_41E2_EFCB309943F3_en_0_1.jpg
imlevel_8DF2798D_A5FE_4C61_41D2_2012F6C054DC.url = media/popup_EFB65249_C504_E703_41E2_EFCB309943F3_en_0_2.jpg
imlevel_8DF2698D_A5FE_4C61_41B9_834D247F1954.url = media/popup_EFB65249_C504_E703_41E2_EFCB309943F3_en_0_3.jpg
### Popup Image
### Title
photo_8AF5ADE6_A64E_47A3_41C1_E0C41A91F307.label = 577252132_1231530462329083_1061913042304616584_n
photo_8AF5ADE6_A64E_47A3_41C1_E0C41A91F307.label = 577252132_1231530462329083_1061913042304616584_n
photo_8D894083_A64E_7C61_41D9_34BF6D489AAC.label = 597751358_1259213302894132_1437367405881748370_n
photo_8D894083_A64E_7C61_41D9_34BF6D489AAC.label = 597751358_1259213302894132_1437367405881748370_n
panorama_B532362F_B93D_9D6B_41B3_936816FBA768.label = Bàn Cờ Tiên
photo_8D8812C4_A64E_7DE7_418B_6568DF74BB12.label = CHÙA AM VÃI
photo_8D8812C4_A64E_7DE7_418B_6568DF74BB12.label = CHÙA AM VÃI
panorama_B52DFAAF_B93D_956B_41DB_0AF6CF1DB5B7.label = Chuông đồng
panorama_B5326603_B93F_9D1A_41E4_5108B8C226DD.label = Cổng vào chùa
photo_8D88C4A8_A64E_45A0_41BC_0DC617331AB4.label = Dấu bàn chân tiên trên gần chùa Am Vãi Lục Ngạn
photo_8D88C4A8_A64E_45A0_41BC_0DC617331AB4.label = Dấu bàn chân tiên trên gần chùa Am Vãi Lục Ngạn
panorama_B532E167_B93E_971B_41C6_BAB4EF44243F.label = Dấu chân Phật
panorama_4BB76362_5DAF_2375_41D2_1E4FD431E086.label = Gian Tam Bảo 1
panorama_B53236DC_B93E_BD2D_41CC_7820778C6DAA.label = Gian Tam Bảo 2
panorama_4BA45A80_5DAF_2DB4_41D2_2BAC5041BEB6.label = Gian Tam Bảo 3
panorama_B5320B85_B93E_8B1F_4199_267D9D358174.label = Giếng Tiên
panorama_76F11365_6830_0DA1_41D4_4DC4ED480F09.label = Hang Gạo
panorama_77638F3B_6830_35A1_41B5_A76E89D64B3C.label = Hang Tiền
photo_A331DE31_8DE5_ED97_419E_13943016DD0F.label = IMG_0355
photo_A331DE31_8DE5_ED97_419E_13943016DD0F.label = IMG_0355
panorama_B53238AB_B93F_956B_41E0_AB978F6D4973.label = Liên Hoa Bảo Tháp
panorama_B5320450_B93D_7D36_41D0_DCAC8959EDD6.label = Lối lên Bàn Cờ Tiên, Hang Tiền
panorama_B53217A1_B93D_9B17_41E0_BDD8D404320D.label = Lối vào Giếng 1
panorama_B532CBE6_B93E_8B1D_41D2_C6F99624E15A.label = Lối vào Giếng 2
panorama_B533D7DE_B93F_7B2A_41D8_990067FD7185.label = Lối vào Liên Hoa Bảo Tháp, Hang Gạo
album_B6660349_B93B_7B17_41CB_60589C2F70C9.label = Photo Album chua-am-vai-4_636828174569314951
panorama_B41B5CFF_B93D_8EEA_41E5_E25A4B1AD496.label = Sân chùa
panorama_B533B690_B93F_FD36_41C3_C710C344C782.label = Tháp Phật
panorama_4BA35B8F_5DAD_23CC_41BB_0D0D23214A4F.label = Trước Tam Bảo
panorama_D83BAC9E_C848_7B00_41B0_450480D08937.label = Tượng bồ bát
video_8F747E5F_A672_44E1_41D8_17063760E63C.label = VideoLoiBinh
panorama_E67B64C8_C30C_2301_41E6_DD9A76E5ACF8.label = Ảnh trên cao chùa Am Vãi
### Video
videolevel_94E45B11_A656_4C60_41D3_1D53851B9E1D.url = media/video_8F747E5F_A672_44E1_41D8_17063760E63C_en.mp4
videolevel_94E45B11_A656_4C60_41D3_1D53851B9E1D.posterURL = media/video_8F747E5F_A672_44E1_41D8_17063760E63C_poster_en.jpg
### Video Subtitles
## Skin
### Button
Button_6373DF84_81EE_5904_41A0_90DCBFBF6BB6.label = LOREM IPSUM
Button_FF8393C7_ED70_7AAD_41AB_8DDC11355A2E.label = MENU
### Image
Image_6373AF84_81EE_5904_41A9_40E180566941.url = skin/Image_6373AF84_81EE_5904_41A9_40E180566941_en.jpg
Image_718C71CD_60B6_E5E3_41B9_105D7970318F.url = skin/Image_718C71CD_60B6_E5E3_41B9_105D7970318F_en.jpg
### Label
Label_0C5F13A8_3BA0_A6FF_41BD_E3D21CFCE151.text = Chùa Am Vãi
Label_0E9CEE5D_36F3_E64E_419C_5A94FA5D3CA1_mobile.text = Chùa Am Vãi
Label_7E709377_67F0_0DA1_41B8_1B4FF8FDD149.text = Xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh
### Multiline Text
HTMLText_C2B890D4_D8B4_0225_41E3_A2699B291685.html =
Chùa Am Vãi
Chùa Am Vãi
Chùa Am Vãi được đặt tại một nơi đắc địa đúng sách phong thủy: “Bối sơn, diện thủy, hướng dương”. Sau chùa là núi, trước mặt là thung lũng mênh mông đầy nắng và gió bên dòng sông Lục Nam nghìn đời vẫn chảy. Xa hơn phía mặt trời mọc là thượng ngàn rừng thiêng Yên Tử.
Nơi mà cách đây hơn 700 năm đức vua Trần Nhân Tông sau khi cùng vua tôi nhà Trần với quân dân Đại Việt 3 lần đánh tan quân Nguyên Mông xâm lược, đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh 1068 mét xuống tóc đi tu, lập nên thiền phái Trúc Lâm.
Chùa Am Vãi
Chùa Am Vãi
Chùa Am Vãi được đặt tại một nơi đắc địa đúng sách phong thủy: “Bối sơn, diện thủy, hướng dương”. Sau chùa là núi, trước mặt là thung lũng mênh mông đầy nắng và gió bên dòng sông Lục Nam nghìn đời vẫn chảy. Xa hơn phía mặt trời mọc là thượng ngàn rừng thiêng Yên Tử.
Nơi mà cách đây hơn 700 năm đức vua Trần Nhân Tông sau khi cùng vua tôi nhà Trần với quân dân Đại Việt 3 lần đánh tan quân Nguyên Mông xâm lược, đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh 1068 mét xuống tóc đi tu, lập nên thiền phái Trúc Lâm.
CHÙA AM VÃI
CHỐN TÂM LINH GIỮA NON XANH
(Xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh)
Chùa Am Vãi là một ngôi chùa cổ thời Lý - Trần, tọa lạc bên sườn Tây Yên Tử. Chùa còn được gọi là Am Vãi Ni tự, thuộc xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh, cách trung tâm của tỉnh là phường Bắc Giang khoảng 50km về phía Đông Bắc.
Theo các nhà nghiên cứu, đạo Phật đã đến vùng núi Yên Tử từ rất sớm, có thể từ thời Lý hoặc trước thời Lý. Đến thời Trần, các vị đã lên Yên Tử tham thiền học đạo, tiêu biểu có Tuệ Trung Thượng sỹ, vua Trần Thái Tông, vua Trần Nhân Tông… và đến đời vua Trần Nhân Tông, ngài đã sáng lập ra thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, lấy pháp hiệu là Giác Hoàng Điều Ngự Trúc Lâm Đại Đầu Đà. Ngài chọn ra hai đệ tử trong số các đệ tử của ngài là Huyền Quang và Pháp Loa làm đệ tử kế truyền y bát. Đời sau gọi ba vị là ba vị tổ sư đầu tiên của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử (Chúc Lâm Tam Tổ).
Ngài Trần Nhân Tông đã lấy Yên Tử làm sơn môn của thiền phái, lấy chùa Vĩnh Nghiêm ở Lạng Giang (nay thuộc phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh) làm trụ sở trung tâm của thiền phái Trúc Lâm. Tại chùa Vĩnh Nghiêm, ba vị đã khai tràng thuyết pháp thống nhất giáo hội của nước, theo về thiền phái Trúc Lâm, độ cho hàng ngàn tăng ni, ấn định giáo phẩm, in, dịch kinh sách làm cho thiền phái Trúc Lâm phát triển mạnh mẽ. Trong thời gian này, nhiều chùa chiền được trùng tu, xây dựng trở thành những chốn tùng lâm, danh lam thắng cảnh, trong đó có các ngôi chùa trên các ngọn núi thuộc phía Đông và phía Tây dãy Yên Tử.
Chùa Am Vãi là một ngôi chùa trong số đó, Chùa tọa lạc ở núi Quan Âm thuộc xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh. Núi Quan Âm đối diện với núi Phật Sơn, xã Lục Sơn. Núi và chùa Am Vãi được sách Đại Nam Nhất Thống chí chép: “Núi Am Ni ở xã Nam Điện, phía Nam huyện Lục Ngạn, mạch núi từ Phật Sơn, Thù Sơn kéo đến. Phía trái có giếng nước trong không bao giờ cạn, cạnh núi có hai cái bồn bằng đá. Trên núi có nền chùa cũ”. Chùa này sách Lục Nam địa chí ghi: “Tục truyền là nơi tu hành của công chúa nhà Trần”. Khảo sát cho thấy cả khu chùa bao gồm các điểm: Khu bàn cờ tiên với dấu chân Phật lớn; khu Hang Tiền, Hang Gạo; khu chùa Am Vãi, bên trái sau chùa có các tháp đá cổ thời Trần. Trong một tháp có đặt bài vị, ghi khắc chữ Hán: “Trúc Lâm viên tịch ma ha bất thương Tỳ Khưu Như Liên thiền sư hóa thân Bồ Tát cẩn vị” (dịch là: Vị thiền sư là Ma ha bất thương Tỳ Khưu Như Liên hóa thân là Bồ Tát đã viên tịch về chốn Trúc Lâm).
Truyền thuyết kể rằng: Chùa Am Vãi nguyên sơ là một am nhỏ, có một vị sư trụ trì. Ở đây có hang Tiền, hang Gạo do mái đá núi tạo thành. Mỗi ngày hai hang chỉ chảy ra đủ tiền, đủ gạo cho vị sư chi dùng. Một ngày, nhà sư có khách đến thăm và ở lại dùng bữa. Vị sư trụ trì bèn khơi cho tiền, gạo chảy ra đủ dùng cho hai người. Từ buổi đó trở đi hang Tiền và hang Gạo cũng ngừng chảy. Sau này nhà sư rời đi, chùa trở nên hoang vắng.
Theo PGS.TS.Chu Văn Tuấn và TS. Nguyễn Thị Quế Hương (Viện Nghiên cứu tôn giáo) nêu trong bài viết "Giá trị Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử trong văn hóa vùng Tây Yên Tử" (tài liệu hội thảo Tổ chức Lễ hội Tây Yên Tử năm 2016) chùa Am Vãi là một trong những ngôi chùa nằm trong hệ thống chùa tháp được xây dựng vào thời Lý-Trần. Đến thời nhà Lê, chùa Am Vãi vẫn tồn tại và còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Sách Lục Nam địa chí viết về chùa Am Vãi: “Núi Am Ni ở phía Đông Bắc xã Nam Điện-cao hơn ngàn trượng, lên đỉnh núi nhìn được các đường núi ở bốn xung quanh thuộc Đông Triều và Lạng Giang. Có một giếng ở đỉnh núi, nước rất trong. Lại có chùa cổ, tương truyền là nơi công chúa nhà Trần xuất gia tu hành ở đó”. Đến nay, không ai rõ hiện trạng chùa Am Vãi dưới thời Lý - Trần có quy mô, kiến trúc ra sao. Tuy vậy, chùa còn hai ngôi tháp cổ: Một ngôi đã đổ nát chỉ còn chân móng; một tháp có tên trên mái đá ghi “Liên Hoa bảo tháp”, bên trong còn bài vị đã bị phong hóa theo thời gian nhưng còn đọc được và nhờ đó các nhà nghiên cứu xác định được vị sư tu hành ở đây thuộc Thiền phái Trúc Lâm.
Tương truyền xưa kia các hạng mục của chùa đều được dựng bằng gỗ lim chắc chắn, chân cột được kê bằng tảng đá nhám. Chùa Am Vãi nằm cách xa khu dân cư và có độ cao 438m so với mực nước biển. Để lên được chùa, trước đây du khách có thể đi đường bộ hoặc đi đường sông. Hiện nay quanh khu vực chùa tuy không còn đủ các chân tảng kê cột, song số chân tảng còn lại có kích thước khá lớn; các mảnh gốm, non sành, lọ, vò, gạch, ngói... Đặc biệt nay vẫn còn nền móng lộ rõ các viên gạch thời Lê Trung hưng. Những hiện vật này chứng minh sự trường tồn của di tích chùa Am Vãi liên tục suốt các thời kỳ. Hơn nữa đến thời Lê Trung hưng, chùa Am Vãi được phát triển, mở rộng bề thế. Trải qua thời gian ngôi chùa cổ ấy đã bị đổ nát, nay chỉ còn nền móng đủ cả các tòa theo kiểu “nội công ngoại quốc”. Năm 1990, nhân dân địa phương đã hưng công góp sức tu tạo lại chùa trên nền chùa cũ. Năm 1998 và Năm 2009, chùa Am Vãi được tu bổ, tôn tạo hai lần nữa. Lễ hội chùa Am Vãi diễn ra vào mùa Xuân, từ ngày 1 đến 3 tháng 3 âm lịch.
Với giá trị về văn hóa phi vật thể độc đáo cùng giá trị văn hóa vật thể tạo nên những giá trị tiêu biểu riêng có của chùa Am Vãi, chùa được xếp hạng là Di tích lịch sử quốc gia theo Quyết định số 819/QĐ-BVHTTDL, ngày 9/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Hiện nay chùa Am Vãi đã được tôn tạo khang trang, chùa tọa lạc ở lưng chừng núi Am Vãi, dựa lưng vào ngọn núi có tên là núi Dang, nhìn về hướng Đông Nam, trong chùa bài trí hệ thống tượng Phật, trước chùa có gác chuông treo quả chuông lớn đúc năm 2010. Dưới chân núi có dòng sông Lục Nam uốn lượn. Bên trái, bên phải chùa có khe nước nhỏ chảy quanh năm. Hai bên và phía sau chùa có nhiều cây cối xen lẫn các vạt rừng keo xanh ngắt khiến phong cảnh ở đây rất nên thơ. Được sự quan tâm của các cấp chính quyền đầu tư xây dựng, đường lên chùa đã được đổ bê tông xe ô tô có thể lên được đến sân chùa.
Đến tham quan chùa Am Vãi, từ trên đỉnh núi nơi ngôi chùa tọa lạc, du khách có thể ngắm cảnh núi non hùng vĩ của dãy Yên Tử và trải dài tầm mắt ra những đồi vải, bạt ngàn lúp xúp như những mâm xôi bao quanh, những cánh đồng phì nhiêu màu mỡ được dòng sông Lục Nam bồi đắp. Không gian nơi chùa Am Vãi tọa lạc còn khá hoang sơ, yên bình. Sau khi vãn cảnh, dâng hương lễ Phật, du khách sẽ được nghe sư trụ trì kể về huyền thoại hang Tiền, hang Gạo, nơi in dấu chân Phật, bàn cờ tiên, hay câu chuyện cảm động về núi Hàm Rồng, giếng Cần… Du khách có thể thấy trên khu vực chùa vẫn còn lưu lại dấu vết kỳ lạ của tạo hóa giống như vết hai bàn chân tương truyền là dấu chân Phật và dấu chân tiên ngày xưa để lại trên hai tảng đá (một ở tảng đá ngay phía trước sân chùa, vết chân này có nhiều điểm giống bàn chân người; vết chân nữa trên đỉnh núi rất to, quá khổ so với bàn chân người bình thường). Điều đặc biệt nữa của ngôi chùa còn phải kể đến giếng khơi ở bên cạnh chùa. Giếng không sâu nhưng nước rất trong, có một điều lạ kì là không bao giờ cạn nước bất kể mùa nào và số lượng người sử dụng là bao nhiêu. Không chỉ có những ngày lễ hội mà ngay cả những ngày bình thường trong năm ai lên chùa cũng đều muốn đến uống cho được một ngụm nước mát lành của giếng. Sau khi uống xong mọi người đều có cảm giác sảng khoái dễ chịu và thấy mình được thảnh thơi hơn, mọi lo toan trong cuộc sống thường nhật dường như được trút bỏ một phần nào. Và như vậy, đã từ rất lâu rồi nhân dân trong vùng coi đây là một chiếc giếng quý, có ý nghĩa rất quan trọng đối với đời sống tâm linh của họ. Không biết từ bao giờ, người dân nơi đây đã tin vào sự linh thiêng và mầu nhiệm của chùa Am Vãi, tin vào sự may mắn mà ngôi chùa mang lại cho dân làng. Sự linh thiêng của chùa được nhân dân hai làng Biềng và Nam Điện gắn liền với sinh hoạt hằng ngày, nhất là mỗi dịp lễ lớn, khi tết đến xuân về trong tâm thức mỗi người lại hướng lên dãy núi cao nhất nơi chùa Am Vãi để thêm phần an lạc.
Nhà thơ Vũ Quần Phương sau khi thăm quan chùa Am Vãi đã có cảm nhận và đã sáng tác “Bài thơ sinh đôi tặng chùa Am Vãi” nội dung được đăng trên Báo (Bắc Giang ngày 31/12/2018) như sau: Chùa Am Vãi hay Am Ni ở huyện Lục Ngạn có dấu chân Phật trên đỉnh núi và dấu chân Tiên dưới vườn chùa. Nhìn hình dáng, dấu chân Phật nặng chắc như từ cõi ảo bước về đời lam làm vất vả, dấu chân Tiên thanh tú, chắc cô tiên mải chơi, dướn thân bay vội vã về trời.
Bài thơ sinh đôi tặng chùa Am Vãi
Dấu bàn chân Phật: Đá trên đỉnh Am Ni/còn dấu bàn chân Phật/chân bước nhẹ gió mây/xuống trần in nặng chắc/như mẹ tôi gánh đất/in chân trên đường làng/trưa mồ hôi gánh thóc/in dấu đường nhà quan/chân mẹ tôi gánh cực/in khắp đường thế gian/Tôi nhìn bàn chân Phật/mà thương mẹ vô vàn/mẹ đã vào tịch mịch/dấu chân còn lầm than.
Dấu bàn chân Tiên: Mải chơi, Trời gọi. Vội vàng/dướn bay. Trên đá, dấu bàn chân thon/còn in năm ngón xinh tròn/chân Tiên dẫm đất, gót son dịu dàng/Đầy vườn hoa bưởi hoa cam/chút hương mê hoặc thế gian vẫn chờ/gót son liệu có bao giờ/về đây ướm lại bên bờ giếng xưa.
CHÙA AM VÃI
CHỐN TÂM LINH GIỮA NON XANH
(Xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh)
Chùa Am Vãi là một ngôi chùa cổ thời Lý - Trần, tọa lạc bên sườn Tây Yên Tử. Chùa còn được gọi là Am Vãi Ni tự, thuộc xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh, cách trung tâm của tỉnh là phường Bắc Giang khoảng 50km về phía Đông Bắc.
Theo các nhà nghiên cứu, đạo Phật đã đến vùng núi Yên Tử từ rất sớm, có thể từ thời Lý hoặc trước thời Lý. Đến thời Trần, các vị đã lên Yên Tử tham thiền học đạo, tiêu biểu có Tuệ Trung Thượng sỹ, vua Trần Thái Tông, vua Trần Nhân Tông… và đến đời vua Trần Nhân Tông, ngài đã sáng lập ra thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, lấy pháp hiệu là Giác Hoàng Điều Ngự Trúc Lâm Đại Đầu Đà. Ngài chọn ra hai đệ tử trong số các đệ tử của ngài là Huyền Quang và Pháp Loa làm đệ tử kế truyền y bát. Đời sau gọi ba vị là ba vị tổ sư đầu tiên của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử (Chúc Lâm Tam Tổ).
Ngài Trần Nhân Tông đã lấy Yên Tử làm sơn môn của thiền phái, lấy chùa Vĩnh Nghiêm ở Lạng Giang (nay thuộc phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh) làm trụ sở trung tâm của thiền phái Trúc Lâm. Tại chùa Vĩnh Nghiêm, ba vị đã khai tràng thuyết pháp thống nhất giáo hội của nước, theo về thiền phái Trúc Lâm, độ cho hàng ngàn tăng ni, ấn định giáo phẩm, in, dịch kinh sách làm cho thiền phái Trúc Lâm phát triển mạnh mẽ. Trong thời gian này, nhiều chùa chiền được trùng tu, xây dựng trở thành những chốn tùng lâm, danh lam thắng cảnh, trong đó có các ngôi chùa trên các ngọn núi thuộc phía Đông và phía Tây dãy Yên Tử.
Chùa Am Vãi là một ngôi chùa trong số đó, Chùa tọa lạc ở núi Quan Âm thuộc xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh. Núi Quan Âm đối diện với núi Phật Sơn, xã Lục Sơn. Núi và chùa Am Vãi được sách Đại Nam Nhất Thống chí chép: “Núi Am Ni ở xã Nam Điện, phía Nam huyện Lục Ngạn, mạch núi từ Phật Sơn, Thù Sơn kéo đến. Phía trái có giếng nước trong không bao giờ cạn, cạnh núi có hai cái bồn bằng đá. Trên núi có nền chùa cũ”. Chùa này sách Lục Nam địa chí ghi: “Tục truyền là nơi tu hành của công chúa nhà Trần”. Khảo sát cho thấy cả khu chùa bao gồm các điểm: Khu bàn cờ tiên với dấu chân Phật lớn; khu Hang Tiền, Hang Gạo; khu chùa Am Vãi, bên trái sau chùa có các tháp đá cổ thời Trần. Trong một tháp có đặt bài vị, ghi khắc chữ Hán: “Trúc Lâm viên tịch ma ha bất thương Tỳ Khưu Như Liên thiền sư hóa thân Bồ Tát cẩn vị” (dịch là: Vị thiền sư là Ma ha bất thương Tỳ Khưu Như Liên hóa thân là Bồ Tát đã viên tịch về chốn Trúc Lâm).
Truyền thuyết kể rằng: Chùa Am Vãi nguyên sơ là một am nhỏ, có một vị sư trụ trì. Ở đây có hang Tiền, hang Gạo do mái đá núi tạo thành. Mỗi ngày hai hang chỉ chảy ra đủ tiền, đủ gạo cho vị sư chi dùng. Một ngày, nhà sư có khách đến thăm và ở lại dùng bữa. Vị sư trụ trì bèn khơi cho tiền, gạo chảy ra đủ dùng cho hai người. Từ buổi đó trở đi hang Tiền và hang Gạo cũng ngừng chảy. Sau này nhà sư rời đi, chùa trở nên hoang vắng.
Theo PGS.TS.Chu Văn Tuấn và TS. Nguyễn Thị Quế Hương (Viện Nghiên cứu tôn giáo) nêu trong bài viết "Giá trị Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử trong văn hóa vùng Tây Yên Tử" (tài liệu hội thảo Tổ chức Lễ hội Tây Yên Tử năm 2016) chùa Am Vãi là một trong những ngôi chùa nằm trong hệ thống chùa tháp được xây dựng vào thời Lý-Trần. Đến thời nhà Lê, chùa Am Vãi vẫn tồn tại và còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Sách Lục Nam địa chí viết về chùa Am Vãi: “Núi Am Ni ở phía Đông Bắc xã Nam Điện-cao hơn ngàn trượng, lên đỉnh núi nhìn được các đường núi ở bốn xung quanh thuộc Đông Triều và Lạng Giang. Có một giếng ở đỉnh núi, nước rất trong. Lại có chùa cổ, tương truyền là nơi công chúa nhà Trần xuất gia tu hành ở đó”. Đến nay, không ai rõ hiện trạng chùa Am Vãi dưới thời Lý - Trần có quy mô, kiến trúc ra sao. Tuy vậy, chùa còn hai ngôi tháp cổ: Một ngôi đã đổ nát chỉ còn chân móng; một tháp có tên trên mái đá ghi “Liên Hoa bảo tháp”, bên trong còn bài vị đã bị phong hóa theo thời gian nhưng còn đọc được và nhờ đó các nhà nghiên cứu xác định được vị sư tu hành ở đây thuộc Thiền phái Trúc Lâm.
Tương truyền xưa kia các hạng mục của chùa đều được dựng bằng gỗ lim chắc chắn, chân cột được kê bằng tảng đá nhám. Chùa Am Vãi nằm cách xa khu dân cư và có độ cao 438m so với mực nước biển. Để lên được chùa, trước đây du khách có thể đi đường bộ hoặc đi đường sông. Hiện nay quanh khu vực chùa tuy không còn đủ các chân tảng kê cột, song số chân tảng còn lại có kích thước khá lớn; các mảnh gốm, non sành, lọ, vò, gạch, ngói... Đặc biệt nay vẫn còn nền móng lộ rõ các viên gạch thời Lê Trung hưng. Những hiện vật này chứng minh sự trường tồn của di tích chùa Am Vãi liên tục suốt các thời kỳ. Hơn nữa đến thời Lê Trung hưng, chùa Am Vãi được phát triển, mở rộng bề thế. Trải qua thời gian ngôi chùa cổ ấy đã bị đổ nát, nay chỉ còn nền móng đủ cả các tòa theo kiểu “nội công ngoại quốc”. Năm 1990, nhân dân địa phương đã hưng công góp sức tu tạo lại chùa trên nền chùa cũ. Năm 1998 và Năm 2009, chùa Am Vãi được tu bổ, tôn tạo hai lần nữa. Lễ hội chùa Am Vãi diễn ra vào mùa Xuân, từ ngày 1 đến 3 tháng 3 âm lịch.
Với giá trị về văn hóa phi vật thể độc đáo cùng giá trị văn hóa vật thể tạo nên những giá trị tiêu biểu riêng có của chùa Am Vãi, chùa được xếp hạng là Di tích lịch sử quốc gia theo Quyết định số 819/QĐ-BVHTTDL, ngày 9/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Hiện nay chùa Am Vãi đã được tôn tạo khang trang, chùa tọa lạc ở lưng chừng núi Am Vãi, dựa lưng vào ngọn núi có tên là núi Dang, nhìn về hướng Đông Nam, trong chùa bài trí hệ thống tượng Phật, trước chùa có gác chuông treo quả chuông lớn đúc năm 2010. Dưới chân núi có dòng sông Lục Nam uốn lượn. Bên trái, bên phải chùa có khe nước nhỏ chảy quanh năm. Hai bên và phía sau chùa có nhiều cây cối xen lẫn các vạt rừng keo xanh ngắt khiến phong cảnh ở đây rất nên thơ. Được sự quan tâm của các cấp chính quyền đầu tư xây dựng, đường lên chùa đã được đổ bê tông xe ô tô có thể lên được đến sân chùa.
Đến tham quan chùa Am Vãi, từ trên đỉnh núi nơi ngôi chùa tọa lạc, du khách có thể ngắm cảnh núi non hùng vĩ của dãy Yên Tử và trải dài tầm mắt ra những đồi vải, bạt ngàn lúp xúp như những mâm xôi bao quanh, những cánh đồng phì nhiêu màu mỡ được dòng sông Lục Nam bồi đắp. Không gian nơi chùa Am Vãi tọa lạc còn khá hoang sơ, yên bình. Sau khi vãn cảnh, dâng hương lễ Phật, du khách sẽ được nghe sư trụ trì kể về huyền thoại hang Tiền, hang Gạo, nơi in dấu chân Phật, bàn cờ tiên, hay câu chuyện cảm động về núi Hàm Rồng, giếng Cần… Du khách có thể thấy trên khu vực chùa vẫn còn lưu lại dấu vết kỳ lạ của tạo hóa giống như vết hai bàn chân tương truyền là dấu chân Phật và dấu chân tiên ngày xưa để lại trên hai tảng đá (một ở tảng đá ngay phía trước sân chùa, vết chân này có nhiều điểm giống bàn chân người; vết chân nữa trên đỉnh núi rất to, quá khổ so với bàn chân người bình thường). Điều đặc biệt nữa của ngôi chùa còn phải kể đến giếng khơi ở bên cạnh chùa. Giếng không sâu nhưng nước rất trong, có một điều lạ kì là không bao giờ cạn nước bất kể mùa nào và số lượng người sử dụng là bao nhiêu. Không chỉ có những ngày lễ hội mà ngay cả những ngày bình thường trong năm ai lên chùa cũng đều muốn đến uống cho được một ngụm nước mát lành của giếng. Sau khi uống xong mọi người đều có cảm giác sảng khoái dễ chịu và thấy mình được thảnh thơi hơn, mọi lo toan trong cuộc sống thường nhật dường như được trút bỏ một phần nào. Và như vậy, đã từ rất lâu rồi nhân dân trong vùng coi đây là một chiếc giếng quý, có ý nghĩa rất quan trọng đối với đời sống tâm linh của họ. Không biết từ bao giờ, người dân nơi đây đã tin vào sự linh thiêng và mầu nhiệm của chùa Am Vãi, tin vào sự may mắn mà ngôi chùa mang lại cho dân làng. Sự linh thiêng của chùa được nhân dân hai làng Biềng và Nam Điện gắn liền với sinh hoạt hằng ngày, nhất là mỗi dịp lễ lớn, khi tết đến xuân về trong tâm thức mỗi người lại hướng lên dãy núi cao nhất nơi chùa Am Vãi để thêm phần an lạc.
Nhà thơ Vũ Quần Phương sau khi thăm quan chùa Am Vãi đã có cảm nhận và đã sáng tác “Bài thơ sinh đôi tặng chùa Am Vãi” nội dung được đăng trên Báo (Bắc Giang ngày 31/12/2018) như sau: Chùa Am Vãi hay Am Ni ở huyện Lục Ngạn có dấu chân Phật trên đỉnh núi và dấu chân Tiên dưới vườn chùa. Nhìn hình dáng, dấu chân Phật nặng chắc như từ cõi ảo bước về đời lam làm vất vả, dấu chân Tiên thanh tú, chắc cô tiên mải chơi, dướn thân bay vội vã về trời.
Bài thơ sinh đôi tặng chùa Am Vãi
Dấu bàn chân Phật: Đá trên đỉnh Am Ni/còn dấu bàn chân Phật/chân bước nhẹ gió mây/xuống trần in nặng chắc/như mẹ tôi gánh đất/in chân trên đường làng/trưa mồ hôi gánh thóc/in dấu đường nhà quan/chân mẹ tôi gánh cực/in khắp đường thế gian/Tôi nhìn bàn chân Phật/mà thương mẹ vô vàn/mẹ đã vào tịch mịch/dấu chân còn lầm than.
Dấu bàn chân Tiên: Mải chơi, Trời gọi. Vội vàng/dướn bay. Trên đá, dấu bàn chân thon/còn in năm ngón xinh tròn/chân Tiên dẫm đất, gót son dịu dàng/Đầy vườn hoa bưởi hoa cam/chút hương mê hoặc thế gian vẫn chờ/gót son liệu có bao giờ/về đây ướm lại bên bờ giếng xưa.